برگي از تاريخ شطرنج - تولد پاول كرس

برگي از تاريخ شطرنج

18 ديماه 1387

تولد پاول كرس

سلطان بي تاج و تخت شطرنج جهان

"پاول كرس"

1975 – 1916

در هفتم ژانويه سال 1916 در شهر نارواي استوني ديده به جهان گشود.

و بعد از جنگ جهاني دوم و انضمام كشورش به شوروي به يك شهروند اتحاد شوروي تبديل شد.

دوران كودكي كرس بسيار جالب بود. كرس شطرنج را از پدر و همچنين برادر بزرگترش آموخت. پس از آن، به علت محدوديت زندگي در شهري كوچك و دور افتاده، تنها منبع او براي مطالعه شطرنج به معماها و بازي هاي شطرنج روزنامه تبديل شد. به طوريكه كه او با علاقه اي مثال زدني بيش از 1000 بازي را با دست نوشت و براي خود جمع آوري كرد.

به مدرسه رفت و چندين بار مقام قهرماني شطرنج دانش آموزان استوني را از آن خود كرد تا اين كه در مقطع دبيرستان به بازي هاي مكاتبه اي رو آورد.

در سال هاي جواني اش بازيكن تاكتيكي درخشاني بود و در سال هاي بعد به يك بازيكن تمام عيار تبديل شد. او در سال هاي 1937 تا 1941 در دانشگاه تارتو استوني به تحصيل رياضيات مشغول شد. گشايش دلخواهش  e4 بود و همانطور كه در مقابل سيسيلي و فرانسه به پيروزي مي رسيد بازي هاي زيبايي را با روي لوپز برد. در 21 سالگي به همراه الكساندر آلخين در تورنمنت مانهايم مشتركاً اول شد. در سال 1937 در 5 مسابقه از 8 مسابقه اي كه شركت كرد اول شد! 

اما كرس در راه كسب عنوان قهرماني جهان يكي از بداقبال ترين بازيكنان در تاريخ شطرنج جهان است. او مانند پاول مورفي، آكيبا روبينشتاين و ويكتور كورچنوي از جمله شايستگاني بود كه نتوانست عنوان قهرماني جهان را تصاحب كند.

از سال 1948 تا 1965 همواره در بين سه نفر اول نامزد مبارزه بر سر عنوان قهرماني جهان بود اما هر بار با اختلاف ناچيز از از اين مهم بازماند. تورنمنت آورو (Avro) 1938 را بالاتر از باتوينيك، آلخين و كاپابلانكا فتح كرد و به عنوان مدعي اصلي قهرماني جهان معرفي شد. به همين دليل آلخين از به بهانه هاي مختلف از رويارويي با وي طفره مي رفت تا اينكه وقوع جنگ جهاني دوم و اشغال استوني در دوران اوج و شكوفايي اش اين رويارويي را بر باد داد.

روزهاي بدي براي كرس سپري مي شد. او براي شركت در مسابقه به چندين كشور تحت سلطه آلمان ها در اروپا رفت. پس از بازگشت اوضاع بدتر شد به طوري كه كه حتي جان وي نيز از سوي KGB تهديد مي شد. اما با اين وجود وي در سال 1939 در مچ دوجانبه اش با دوست وفادارش و قهرمان اسبق جهان "ماكس اويوه" در هلند با نتيجه 7.5 بر 6.5 به پيروزي رسيد. ماكس اويوه بعدها رئيس فدراسيون جهاني شطرنج نيز شد. 
 

اما اين جمله در مورد كرس مصداق نداشت!

وي پس از جنگ هم در دهه هاي 50 و 60 در تورنمنت هاي كانديداتوري قهرماني جهان چهار بار متوالي به مقام دوم رسيد !!! در 1959 ا اختلاف يك امتياز از ميخائيل تال عقب افتاد، در سال 1962 درست در موقعي كه به نظر مي رسيد صعودش حتمي است در در دور آخر (آخرين لحظات) باخت تا شاهد صعود تيگران پتروسيان باشد.

او در يك سوم از 70 تورنمنت بين المللي معتبري که شركت داشت به مقام قهرماني رسيد!! وي همچنين با حضور در تيم ملي استوني و سپس شوروي سابق در المپيادهاي جهاني شركت كرد كه حاصل آن 7 مدال طلاي تيمي، 5 مدال طلا و 1 مدال برنز ميزي بود. در المپياد جهاني 1954 آمستردام بهترين عملكرد رقابت ها را به خود اختصاص داد و در مسابقات قهرماني تيمي اروپا صاحب 6 مدال طلاي تيمي و ميزي شد.

كرس مولف چندين و چند كتب شطرنجي نيز مي باشد. وي بازي هاي برگزيده اش را در كتاب "در جستجوي كمال" و همچنين "استاد بزرگ شطرنج" گردآوري كرد. همچنين به همراه الكساندر كوتوف كتاب "هنر وسط بازي شطرنج" را نگاشت.

ليست برخي از كتاب هاي كرس : اينجا

           

 كتاب نفيس و ارزشمند "آخر بازي هاي عملي شطرنج" كرس كه در ايران و جهان از محبوبيت خاصي برخوردار است را وي درست 3 سال قبل از مرگش به رشته تحرير درآورد. استاد هادي مومني با ترجمه اين كتاب ارزشمند، لطف بزرگي به پيشرفت شطرنج ايران نموده اند.

"آخرين موهيكان شطرنج" در دوران حياتش با 10 قهرمان جهان از كاپابلانكا گرفته تا حتي بابي فيشر ديدار كرده است كه در برابر 9 قهرمان جهان موفق به پيروزي شده است!!!

نتايج پائول كرس در برابر قهرمانان جهان در مسابقات و رويارويي هاي رسمي:

خوزه رائول كاپابلانكا (1 پيروزي، بدون باخت و 5 تساوي)

الكساندر آلخين (1 پيروزي، 5 شكست و 8 تساوي)

ميخائيل باتوينيك (3 پيروزي، 8 شكست و 9 تساوي)

واسيلي اسميسلوف (8 پيروزي، 10 شكست و 21 تساوي)

تيگران پتروسيان (3 پيروزي، 3 شكست و 27 تساوي)

بوريس اسپاسكي (3 پيروزي، 5 شكست و 29 تساوي)

ميخائيل تال (8 پيروزي، 4 شكست و 20 تساوي)

ماكس اويوه (11 پيروزي، 7 شكست و 9 تساوي)

آناتولي كارپوف (2 تساوي) {تنها قهرماني كه كرس در برابرش به پيروزي نرسيده!}

 بابي فيشر (3 پيروزي، 4 شكست و 3 تساوي)

 

وي همچنين علاوه بر قهرمانان جهان با شطرنجبازان بنام ديگري نيز پيكار كرد:

ويكتور كورچنوي (4 پيروزي، 1 شكست و 12 تساوي)

ديويد برونشتاين (4 پيروزي، 6 شكست و 18 تساوي)

روبن فاين (3 پيروزي، 1 شكست و 8 تساوي)

افيم گلر (8 پيروزي، 7 شكست و 21 تساوي)

لايوس پورتيش (1 پيروزي، 4 شكست و 3 تساوي)

بنت لارسن (2 پيروزي، بدون شكست و 4 تساوي)

 

 
نمایی از برگه ثبت بازی پاول کرس
 

 
تصوير كرس بر روي اسكناس 5 كروني!

تنديس كرس در شهر تالين
مكان و خيابان وسيعي نيز در اين شهر به نام وي نام گذاري شده است

تمبر يادبود پاول كرس - شوروي 1991

 

 

كرس در سال هاي 1959 و 1962 به دريافت نشان اول چهره ورزشي استوني مفتخر شد.

سرانجام اين شطرنج باز بزرگ در 5 ژوئن سال 1975 در سن 59 سالگي بر اثر سكته قلبي در هلسينكي فنلاند (به گزارش منابعي ديگر در ونكوور كانادا) درگذشت.

كرس بزرگ سال ها پس از مرگش در سال 2000 ميلادي به عنوان ورزشكار قرن استوني برگزيده شد.

 

 

سلطان بي تاج و تخت شطرنج جهان

من بدشانس بودم ... همانند كشورم

"پاول كرس"

 

عجیب این که استاد "هري گولومبك" [دوست صميمي كرس و قهرمان سه دوره بريتانيا]
درست در سالروز تولد كرس در سال 1995 (در سن 84 سالگي) ديده از جهان فرو بست!

تذكر:  در نگارش مطالب فوق از كتب آخر بازي كرس و تئوري شطرنج نيز بهره برده ام.

آچمز